________________ STRESZCZENIE ________________________

Skansen archeologiczny w Trzcinicy jako propozycja wykorzystania obiektu archeologicznego dla turystyki i ochrony dziedzictwa kulturowego.

Na bazie odkryć dokonanych w Trzcinicy powstał zamiar stworzenia na grodzisku i w jego otoczeniu skansenu archeologicznego. Zakupiono ponad 8 ha ziemi, przygotowano dokumentację projektową, uzyskano pozwolenie na budowę, przygotowano wniosek             o dofinansowanie projektu do Norweskiego Mechanizmu Finansowego, zabezpieczono środki na tzw. wkład własny. Uzyskano wszelkie niezbędne pozwolenia i certyfikaty.        Na 600 projektów z całej Polski dotyczących zachowania i odbudowy europejskiego dziedzictwa kulturowego Krajowy Punkt Kontaktowy rekomendował 14 projektów,             a wśród nich nasz pt. Skansen archeologiczny „Karpacka Troja” w Trzcinicy – atrakcją turystyczną regionu. W dniu 10 listopada 2006 r. Komitet Norweskiego Mechanizmu Finansowego w Brukseli wydał pozytywną decyzję odnośnie przyznania dofinansowania dla tego projektu. Kwota przyznanego dofinansowania wynosi 85% całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu. Umowa na dofinansowanie budowy została podpisana 13 marca br. W drodze przetargu zostanie wyłoniony Inżynier Kontraktu i Wykonawca. Budowa skansenu rozpocznie się w lipcu 2007 roku, a zakończy w maju 2010 roku.  

Celem projektu jest stworzenie nowej atrakcji kulturalnej i turystycznej w ramach głównego celu, jakim jest poprawa atrakcyjności kulturowej i turystycznej województwa podkarpackiego oraz ochrona europejskiego dziedzictwa kulturowego.

Projekt zakłada utworzenie w Trzcinicy, gm. Jasło skansenu archeologicznego i kompleksu turystycznego na obszarze ponad 8 ha powierzchni. W jego skład wejdzie teren grodziska „Wały Królewskie” o powierzchni 4,84 ha, wpisany do rejestru zabytków oraz obszar          u jego podnóża o powierzchni 3,20 ha, zwany parkiem archeologicznym. Pomysłodawcą skansenu i głównym twórcą projektu jest Jan Gancarski – badacz grodziska.

Na grodzisku zostanie zrekonstruowanych 9 odcinków wałów obronnych o łącznej długości 152 m, fragment drogi i brama, dwa domy i wóz z początków epoki brązu oraz brama wczesnośredniowieczna, 4 chaty słowiańskie oraz czynne źródło z X wieku i miejsce ukrycia skarbu. Wybudowane zostaną ścieżki (1527 m.b.) i drogi dla zwiedzających         (530 m.b.) oraz portiernia. Przygotowane zostanie miejsce na zajęcia oświatowe.

W parku archeologicznym zbudowany zostanie pawilon wystawowy o powierzchni ok. 1800 m2 z salą wystawową, konferencyjną, pomieszczeniem na lekcje muzealne i zajęcia oświatowe, zapleczem administracyjnym, technicznym i obsługującym zwiedzających, pracowniami, magazynem, portiernią. Obiekty zostaną wyposażone w media i potrzebne instalacje oraz wyposażenie. Zrekonstruowana zostanie wioska kultury Otomani-Füzesabony, sprzed 3,5 tys. lat, składająca się z 5 domów oraz wioska słowiańska z IX wieku składająca się z 6 chat. Wszystkie wg technologii stosowanej w pradziejach. Podstawowymi materiałami używanymi do wznoszenia domostw ludności kultury Otomani-Füzesabony są: drewno, trzcina, słoma i glina. Będą to domy słupowe,                     z dwuspadowym dachem, o ścianach wyplatanych z gałęzi lub trzciny i wylepianych gliną, z trzcinową strzechą. Chaty wczesnośredniowieczne  będą to półziemianki o konstrukcji zrębowej. Przygotowany zostanie plac na festyny oraz parking o pow. 2000 m2, ścieżki, drogi dojazdowe i oczka wodne. Całość będzie ogrodzona i dozorowana.

Wybór założeń technologicznych i zastosowanych rozwiązań technicznych został podyktowany specyfiką miejsca jakim jest zabytkowe grodzisko i jego otoczenie oraz  troską o jak najmniejszą ingerencję w zabytkową substancję ufortyfikowanych osad.

Planuje się organizację w skansenie corocznych festynów archeologicznych i turniejów rycerskich, odtwarzanie dawnych sposobów produkcji i życia codziennego mieszkańców. Ważnym zadaniem skansenu będzie działalność edukacyjna (lekcje, prelekcje odczyty)       i naukowa. Przewiduje się czynny udział zwiedzających w odtwarzaniu dawnych metod produkcyjnych i życia codziennego.

Dojdzie tu do połączenia efektów  tradycyjnego  muzeum   z  osiągnięciami  uzyskiwanymi w  skansenach   i   parkach   archeologicznych   przy   pomocy   w  archeologii   doświadczalnej     i bezpośredniego udziału zwiedzających w prezentacjach zjawisk pradziejowych.  Powstanie unikalny w skali kraju i Europy Środkowej obiekt turystyczny i muzealny. Zwiększy się rola kultury i turystyki w rozwoju społeczno-ekonomicznym regionu. Powstaną nowe źródła dochodu dla lokalnej społeczności. Skansen będzie   oddziałem   Muzeum   Podkarpackiego  w  Krośnie.   Cały obiekt  będzie  ogrodzony  i  dozorowany, a   ruch   turystów   w pełni kontrolowany.
Obiekt wygeneruje nowe miejsca pracy, powstaną firmy okołoturystyczne. Zwiększy się znacznie ilość uczestników imprez i wydarzeń kulturalnych. Skansen odwiedzić może     250 tys. turystów rocznie. Nastąpi wzrost wykorzystania miejsc gastronomicznych             i noclegowych w regionie. Powstaną nowe źródła dochodu dla lokalnej społeczności. Powstaną nowe markowe produkty turystyczne i kulturowe.

Projekt popierają i wspierają finansowo lokalne władze samorządowe, społeczność lokalna oraz sektor prywatny, który włączy się w tworzenie infrastruktury okołoturystycznej. Projekt jest zgodny ze strategią Rozwoju Województwa Podkarpackiego, strategią rozwoju Powiatu Jasielskiego i Gminy Jasło oraz Narodowym Planem Rozwoju Kultury, został włączony do wieloletniego programu inwestycyjnego zadań z dziedziny kultury i ochrony dziedzictwa narodowego planowanych do realizacji przez Sejmik Województwa Podkarpackiego. Zabezpieczone są środki na tzw. wkład własny przez Samorząd Województwa Podkarpackiego i samorządy lokalne. Przygotowywany jest kampania promocyjna. Grodzisko zostanie zabezpieczone, a skansen przyczyni się do rozwoju ruchu turystycznego i wzrostu dobrobytu miejscowej ludności.

Zamieszczony tekst dzięki uprzejmości                                           Muzeum Podkarpackiego w Krośnie. http://www.muzeum.krosno.pl/index.htm